Ngày 13-10 hằng năm được Liên Hợp Quốc chọn là Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai, đồng thời là Ngày ASEAN về Quản lý thiên tai. Đây là dịp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của chủ động phòng ngừa, giảm nhẹ và tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai.

Năm 2026, Văn phòng Liên Hợp Quốc về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai lựa chọn chủ đề “Khả năng chống chịu bắt đầu từ mỗi ngôi nhà” (Resilience Starts at Home). Chủ đề nhấn mạnh vai trò của mỗi gia đình trong việc chủ động chuẩn bị, giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng chống chịu trước thiên tai.

Nhà ở là nơi người dân chịu tác động trực tiếp khi thiên tai xảy ra, đồng thời cũng là nơi khả năng chống chịu cần được xây dựng từ sớm. Việc bảo đảm an toàn cho nhà ở đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên, từ chính quyền, khu vực tư nhân đến từng hộ gia đình.

Thông điệp cốt lõi từ Liên Hợp Quốc (UNDRR)

Trong thông điệp chính thức năm 2026, Văn phòng Liên Hợp Quốc về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai (UNDRR) nhấn mạnh triết lý: Gia đình chính là “tuyến phòng thủ đầu tiên” trước thiên tai.

“Không ai phải đưa ra lựa chọn giữa một ngôi nhà hợp túi tiền và một ngôi nhà an toàn. Mọi người đều có quyền sở hữu một mái nhà có thể chống chịu lại các thảm họa thiên nhiên xung quanh.” – UNDRR Concept Note 2026

Các báo cáo quốc tế chỉ ra rằng thảm họa không chỉ tàn phá gạch đá, công trình mà còn phá hủy sinh kế, tương lai và cuộc sống con người. Do đó, chi phí để xây dựng năng lực chống chịu ngay từ đầu cho mỗi căn nhà nhỏ hơn rất nhiều so với chi phí phải bỏ ra để tái thiết sau thảm họa.

Ba góc độ kêu gọi hành động từ báo chí quốc tế

Các cơ quan truyền thông quốc tế phân tích thông điệp “Khả năng chống chịu bắt đầu từ mỗi ngôi nhà” (Resilience Starts at Home) qua 3 trụ cột hợp tác chính:

Về phía Chính phủ

• Đưa các bộ quy chuẩn xây dựng chịu lực và quy hoạch sử dụng đất an toàn vào thực thi bắt buộc.
• Mở rộng hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai đến tận các hộ gia đình ở vùng sâu, vùng xa.
• Mở rộng khả năng tiếp cận bảo hiểm nhà ở giá rẻ cho các hộ gia đình có thu nhập thấp.

Về phía Khu vực tư nhân

• Ưu tiên tính bền vững lâu dài thay vì lợi nhuận ngắn hạn trong ngành xây dựng và bất động sản.
• Minh bạch thông tin về nguy cơ rủi ro khí hậu cho người mua và người thuê nhà.

Về phía Hộ gia đình & Cộng đồng

• Chủ động tìm kiếm thông tin cảnh báo, xây dựng kế hoạch ứng phó khẩn cấp của riêng gia đình.
• Phát huy vai trò lãnh đạo của phụ nữ, thanh thiếu niên và tri thức bản địa trong việc củng cố nhà ở bền vững.

Phân tích chuyên sâu từ Viện Môi trường và An ninh Con người (UNU-EHS)

Trong bài phân tích “Resilience Starts at Home – Capacities for Urban Transformation” đăng tải tháng 10/2026, các nhà nghiên cứu quốc tế chỉ ra một góc nhìn thực tế:

• Gia đình luôn tích hợp phản ứng trước cả thể chế: Khi một gia đình quyết định gia cố mái nhà, di dời hay ở lại, họ đang đưa ra quyết định đồng thời về cả rủi ro thiên tai, thích ứng khí hậu lẫn sinh kế. Trong khi đó, các cơ quan chính phủ thường quản lý tách biệt các mảng này.
• Không bắt đầu từ con số 0: Mỗi ngôi nhà và cộng đồng đều đã có sẵn tri thức, kinh nghiệm và năng lực ứng phó. Việc kết nối nghiên cứu khoa học với hành động tại hộ gia đình sẽ tạo ra sự chuyển dịch đô thị bền vững và công bằng hơn.

Theo trang sukien.lehoi.org